dvbbs
收藏本页
联系我们
论坛帮助
dvbbs

>> 向世界语朋友推荐国外好文章,题材不拘,文体不拘
搜一搜相关精彩主题 
世界语学习论坛世界语应用区精华文章阅读 Elitaj legaĵoj → [转帖Ĉu Esperanto taŭgas por poezio?

您是本帖的第 2355 个阅读者
树形 打印
标题:
[转帖Ĉu Esperanto taŭgas por poezio?
Guozhu
帅哥哟,离线,有人找我吗?
等级:版主
文章:3855
积分:25963
门派:绿色
注册:2006年7月8日
楼主
 用支付宝给Guozhu付款或购买其商品,支付宝交易免手续费、安全、快捷! 点击这里发送电子邮件给Guozhu

发贴心情
[转帖Ĉu Esperanto taŭgas por poezio?

http://www.esperanto-gb.org/lbe/arkivo/965/14.html

Ĉu Esperanto taŭgas por poezio?

<<  [965]  >>

Jan Swynnoe

Dum la ĉi-jara somera festivalo en Barlastono oni petis, ke partoprenantoj en la progresinta grupo uzu la rimedojn de Biblioteko Butler por esplori temon rilate al Esperanto kaj poste prelegeti antaŭ aliaj festivalanoj, por ke ĉiu lernu iom pri nia kulturo. Jen la teksto de la prelegeto de Jan Swynnoe.

Imagu, ke vi ja sekvis la stelon, la revon de via infanaĝo, ke post jaroj de penega laborado vi naskis genian kreon, kiu realigas vian sopiritan vizion.

Ni povas nur esperi, ke tiam, kiam Zamenhof prezentis al la mondo la miraklon, kiu estas Esperanto, li sentis — almenaŭ momente — iom da kontentiga plenumo, ĉar lia penado pro la lingvo ne ĉesis dum la tuta vivo.

Do, post kreo — pruvo. Pruvo, ke la nova lingvo estas ne nur preskaŭ perfekte logika, klara, neambigua, rapide komprenebla (almenaŭ por latindevenaj lingvoparolantoj) sed praktike uzebla. Ĝis la apero de Esperanto, parolado de artefarita lingvo ĉiam fiaskigis ĝin. Sed ĉi-kaze la fakto, ke eĉ ni en Britujo certagrade povas paroli Esperanton, pruvas preter dubo, ke la lingvo ankaŭ ĉi-flanke triumfas.

Sed Zamenhof forte volis pruvi, ke Esperanto kapablas — jes — komuniki ideojn, konceptojn, sed plue esprimi kaj pentri. Li volis demonstri, ke oni povas uzi la novan lingvon ajne, fajne — ne nur lavotaĵ-liste.

Pro tio Zamenhof, kaj lia rapide kreskanta subtenantaro, turnis sin al literaturo, kaj aparte al branĉo eble la plej defia rilate novan, elpensitan lingvon, nome al poezio — do jen vere decida pruvo.

图片点击可在新窗口打开查看

Do leviĝis demando, ĉu Esperanto vere taŭgas por poezio? Ĉu la lingvo kapablas forĵeti la katenojn de la frankenstajna monstro kaj travivi en juĝema mondo? Ĉu ne ĝuste la samaj elementoj, kiuj kondukas al rapida ekteno de la lingvo, fariĝas ankaŭ obstakloj kontraŭ la fluo de esprimo?

Ni konsideru tiurilate la vortprovizon. Ja estis brila ideo redukti radikojn por helpi lernanton. Sed uzi mal-, sen- kaj ne- ankaŭ duonigas la esprimpovon kaj multe malhelpas 'elvokivecon' — la povon elvoki el la menso memorojn de sentoj kaj sensoj. Se poeto uzas tiajn vortoj kiel malvigla, malgaja, senesprima, ktp, tiam vole-nevole eniras la kapon ia impreso pri la radiko mem. Do sekvas necerteco kaj, kompreneble, la radiko-redukto limigas la paletron de la vortpentristo.

Aliflanke la eblo forstreki o-finaĵon de substantivoj dumaniere helpas. Unue la poeto havas elekton rilate la longon de substantivoj — ekzemple la trisilaba mateno aŭ la dusilaba maten': tio multe helpas pri ritmo kaj fluo de verso. La dua maniero? Nu — pripensu pri la troo de o-oj, kiuj sen tiu rimedo monotone ĉie gregiĝus. Alia helpilo, kiu pli fluigas la aferon, estas povo elizii inter de kaj la pere de la forstreko de la a; ekzemple la koro de l' rozo, aŭ eĉ la kor' de l' roz'.

Ekde la fruaj jaroj de la lingvokreo Zamenhof verkis poemojn por eksperimenti, kaj esplori la flekseblecon kaj la esprimivon de la evoluanta lingvo. Post ĝia apero en 1887 pli kaj pli da esperantistoj entreprenis la defion. En la unua ondo rimarkeblas la nomoj de Grabowski, Belmont kaj Feliks Zamenhof; en la dua Baghy, Teo Jung, Kalocsay, Privat, Schwartz kaj Waringhien.

Sed verŝajne ne ĉiu poeto tute konsentis pri la taŭgeco de Esperanto kiel komunikilo por poezio. Jen elĉerpitaĵo el poemo 'La plendo' de Nikolai Hohlov (1891-1953):

Ah — kial Esperanto ne havas la daktilajn,
Dorlotajn rusajn rimojn — simbolojn de la am',
Kolorajn Rusajn vortojn, rubenajn kaj berilajn,
Karesajn en la kanto, kortuŝajn en deklam'!

Mi kanti, kanti volus; per sorĉa kant' magia
Elvoki la viziojn el alimonda sfer',
Starante genuflekse, atendi, korpe-pia
La benon de Venuso, en streĉo kaj mister'.

Sed mankas al mi taŭgaj esprimoj kaj simboloj,
Mi devas ilin krei per tranĉo kaj kunglu',
Elĉizi novajn sonojn per novaj aŭreoloj
Kaj miksi la iridajn kolorojn kun la blu'.

Ho kial, Majstro granda, vi ĝiajn ondojn ligis
Per monotona tajdo, en samakcenta rond' —
Kaj mian rusan koron katenis kaj poligis
En via mezurita, horloĝe-pulsa mond'!

Kompreneble abundas poemoj pri Esperanto mem. Tiaj temoj en poezio traktas la lingvon, la movadon, la kreinton, la ideon kaj plu. Sed, plejparte, esperantaj poetoj turnis sin al ĉefaj homaj temoj — amo, naturo, la domaĝoj de la homa ekzisto.

Unue la fruaj poetoj sekvis la Zamenhofan stilon, sed iom post iom ili forvagis en diversajn proprajn stilojn. Tiel ili grandigis la esprimpotencon de la lingvo. Sed, strange, ne multaj eskapis el striktaj ritmo kaj rimo. Eble Hohlov pravis, kiam li plendis pri la 'mezurita horloĝe-pulsa mond''.

Kun originalaj esperantaj poemoj kunkuris ankaŭ nacilingvaj poemoj tradukitaj en Esperanton — eble eĉ pli grava indiko pri la sukceso de la lingvo.

Nur ses jarojn post la aperigo de Esperanto, Zamenhof kuraĝis entrepreni la tradukon de Hamleto, kiun Reto Rossetti priskribis kiel 'ne sole demonstro de la kulturaj ebloj de Esperanto, sed ankaŭ la aplomba aserto de juna genio prenanta ne ian glate-venkeblan klasikan tekston, sed eĉ unu el la plej timindaj ĉefverkoj de la monda literaturo. Zamenhof ne nur triumfis en la granda tasko, sed li ankaŭ donis modelon por tradukado de ĉia literaturo.'

Vere, tradukoj en Esperanton provizas riĉaĵojn el ĉiu parto de la terglobo. Denove laŭ Reto Rossetti: 'En nia lingvo poeto povas elsalti el kiu ajn angulo de l' tero; tia estas la demokratio de Esperanto. Kaj same la tradukoj povas veni el neimagitaj landoj, surprizante nin per sia kvalito, ĉar ilin faris homoj regantaj egale la hejmlingvon de la originalo kaj la lingvon internacian. Kaj tio estas la unikeco de Esperanto.'

Jen poemo tradukita en Esperanton el lando 'ie':

Mi volas kun vi amikiĝi
Kunvivi, neniam disiĝi,
Ĝis monto solviĝos je cindro.
Sekviĝos la akv' en rivero,
Fulmtondros rulbrue en vintro,
Kaj falas la neĝ' en somero,
Kuniĝos ĉielo kun ter':
Nur tiam finiĝos por ni la afer'.

El Han-dinastio (2-a jarcento antaŭ — 2-a jarcento post komuna epoko).

Ni, ĉi-tie, supozeble, ne komprenas la ĉinan lingvon, kaj sekve, ne kapablas kompari originalon kun traduko. Eble Reto Rossetti pravis, kiam li skribis: 'La valoro de traduko ne konsistas en la valoro de la originalo aŭ la gloro de ties aŭtoro sed pure kaj simple en la sukceso de la plenumo.' Pri la sukceso de tradukoj el la angla ni rajtas opinii. Sed granda defio alfrontas la tradukiston, kiam tiu entreprenas tradukon de anglalingvaj poemoj en Esperanton.

Sufiĉas unu ekzemplo pri tiu ĉi defio: la elcentaĵa ofteco de diverslongaj vortoj en — specimene — la lingvoj angla, franca kaj Esperanto:

silabojfrancaesperantaangla
1, 2223362
3343731
4-744307

Ni do vidu, kiel unu el niaj plej eminentaj poetoj — William Auld — tradukis la komencon de konata poemo de William Blake. Mi memorigas vin pri la originalo:

Tyger! Tyger! burning bright
In the forests of the night,
What immortal hand or eye
Could frame thy fearful symmetry?

Kaj jen la auld-a traduko:

Tigro, tigro brile brula
En arbaro nokt-obskura,
Forĝis kia man' eterna
Vin je simetri' konsterna?

Do, jen ekzemplo — la dua verso en la angla havas ses vortojn de unu aŭ du silaboj, kaj pro kunmetaĵoj la esperanta verso havas nur tri vortojn. Blake skribis 'forests of the night', kaj la pluralo donas pli metaforan impreson. Pro la rimo Auld ne povis plurali en la traduko kaj do adjektivis ('nokt-obskura'), kio anstataŭe donas similan impreson.

La du versoj 'What immortal hand or eye / Could frame thy fearful symmetry?' konsistas el dek vortoj. Do Auld forigis la 'okulon' — ne tro glata vorto en si mem — kaj versis: 'Forĝis kia man' eterna / Vin je simetri' konsterna?' Ĉu oni sentas la mankon de la okulo? Ĉu la traduko mistrafas ion, iel? Aŭ ĉu ĝi egale donas la impreson de potenco, pasio, timigo?

Do restas demando, ĉu Esperanto taŭgas por poezio? Unuvorte — jes!

Jan Swynnoe, muzikisto, kaj fakulo aparte pri film-muziko, loĝas apud Dean-arbaro. Ŝi ofte partoprenas somerajn festivalojn en Barlastono, kaj en 2006 membris en la aktora grupo La Verda Ranaro, kiu prezentis unuaktaĵojn dum la Universala Kongreso en Florenco.


Guozhu
Kia laboro, tia valoro
ip地址已设置保密
2010-1-24 9:06:10
Guozhu
帅哥哟,离线,有人找我吗?
等级:版主
文章:3855
积分:25963
门派:绿色
注册:2006年7月8日
2
 用支付宝给Guozhu付款或购买其商品,支付宝交易免手续费、安全、快捷! 点击这里发送电子邮件给Guozhu

发贴心情

http://zhidao.baidu.com/question/32174304.html

汉乐府《上邪》

上邪!我欲与君相知,长命无绝衰。
山无陵,江水为竭,冬雷震震,夏雨雪,天地合,乃敢与君绝!

【赏析】:与文人诗词喜欢描写少女初恋时的羞涩情态相反,在民歌中最常见的是以少女自述的口吻来表现她们对于幸福爱情的无所顾忌的追求。这首诗属于汉代乐府民歌中的《鼓吹曲辞》,是一位心直口快的北方姑娘向其倾心相爱的男子表述爱情。由于这位姑娘表爱的方式特别出奇,表爱的誓词特别热烈,致使千载之下,这位姑娘的神情声口仍能活脱脱地从纸上传达出来。

首句“上邪”是指天为誓,犹言“天啊”!古人敬天畏命,非不得已,不会轻动天的威权。现在这位姑娘开口便言天,可想见她神情庄重,有异常重要的话要说。果然,姑娘终于把珍藏在自己内心,几次想说而又苦于没有机会说的秘密吐出来了:“我欲与君相知,长命无绝衰。”“相知”就是相爱,相好。姑娘经过自己的精心选择,认为这位男子确实值得相爱。“长命无绝衰”是说两人的命运永生永世连结在一起,两人的爱情永生永世不会衰退。前一句是表白爱情的态度,后一句是进一层表白爱情的坚贞。爱情,只有与坚贞联系在一起的时候,才是无比纯洁美好的。姑娘当然懂得这一点,因此她要进一步表明心迹。不过,她不愿再从正面直说,而是通过出人意料的逆向想象,从反面设誓。她先举出了五件非常之事作为设誓的前提:“山无陵,江水为竭”,是说世上最永久的存在物发生了巨变;“冬雷震震,夏雨雪”,是说自然界最永恒的规律发生了怪变;“天地合”是说整个宇宙发生了毁灭性的灾变,然后吐出了“乃敢与君绝”五个字。由于这五个字有五件非常之事作为支撑点,因此字字千钧,不同凡响;又由于设誓的前提没有一个会出现,因此“乃敢与君绝”的结果也就无从说起了。

清张玉谷《古诗赏析》卷五评此诗说:“首三,正说,意言已尽,后五,反面竭力申说。如此,然后敢绝,是终不可绝也。迭用五事,两就地维说,两就天时说,直说到天地混合,一气赶落,不见堆垛,局奇笔横。”可谓句句在理。

月下发尽千般誓,但求与君白首尔

另外,从反面设誓,正话反说,不仅大大加强了誓词的分量,而且人物的内心世界也揭示得更为深刻了。姑娘设誓,原本是为了强化“长命无绝衰”之意,而设誓的结果,却使人们看到,原来姑娘对五件非常之事的选择是经过了深思熟虑的。在正常情况下,山陵是坚定不移的,江水是源远流长的,冬雪夏雷是合情合理的,高天厚地是永存不变的。这一切,都可以用来象征爱情的品格,都可以代表她对爱情的看法。姑娘的精神世界之丰富及爱情观之美好,不难窥见。由相反相成所造成的强烈的艺术效果,使姑娘的形象显得极为可爱。另外,全诗多以短语出之,一句一顿,若伴喘息,亦与少女吐露爱情时感情动荡、心潮起伏的声口相吻合。

这首古诗对后世的影响很大。敦煌曲子词申的《菩萨蛮》在思想内容和艺术表现手法上明显地受到它的启发:“枕前发尽千般愿,要休且待青山烂。水面上秤锤浮,直待黄河彻底桔。白日参辰现,北斗回南面,休即未能休,且待三更见日头。”不仅对坚贞专一的爱情幸福的追求是如出一辙的,并且连续用多种不可能来说明一种不可能的艺术构思也是完全相同的。(文/ 吴汝煜)

【注释】:
① 上邪:犹言“天啊”。上,指天。邪,音义同“耶”。
② 相知:相爱。
③ 命:古与“令”字通,使。这两句是说,我愿与你相爱,让我们的爱情永不衰绝。
④ 陵:大土山。
⑤ 震震:雷声。
⑥ 雨雪:降雪。雨,音yù ,动词。
⑦ 天地合:天与地合而为一。
⑧ 乃敢:才敢。“敢”字是委婉的用语。


Guozhu
Kia laboro, tia valoro
ip地址已设置保密
2010-1-24 9:09:58
Guozhu
帅哥哟,离线,有人找我吗?
等级:版主
文章:3855
积分:25963
门派:绿色
注册:2006年7月8日
3
 用支付宝给Guozhu付款或购买其商品,支付宝交易免手续费、安全、快捷! 点击这里发送电子邮件给Guozhu

发贴心情
这一首汉乐府《上邪》 世译者是徐声越教授

Guozhu
Kia laboro, tia valoro
ip地址已设置保密
2010-1-24 9:14:30

 3   3   1/1页      1    
网上贸易 创造奇迹! 阿里巴巴 Alibaba
Copyright ©2006 - 2018 Elerno.Cn
Powered By Dvbbs Version 7.1.0 Sp1
页面执行时间 01.28125 秒, 4 次数据查询