世界语学习  

词汇和语法篇

 

“porti”: 世汉词义比较与翻译

 

                                                                              王崇芳


 

《世界语插图大词典》(piv)给动词“porti”所下的定义是“subteni pezan objekton”和“preni kun si kaj iri por demeti en alian lokon”。前者表示用体力承载重物,后者表示用体力负运重物。意思并不难理解。然而这个动词在汉语中却找不到一个完全等值的对译词,只能译成一组意义相近的动词“扛、挑、抬、荷、担、背、驮、负、提、挎、抱、搬”。这些汉语动词不但各自表示了不同的承载和负运的方式,而且有的还限定了动作的对象(如荷“锄”,担“水”,提“箱子”),它们之间在意义上的区别极其细密。然而从上下义关系来看,它们只能看作是一组下义词,它们的上义词在汉语中无法找到。与汉语相反,世界语中只有这类动作的上义词,却没有下义词。探讨造成汉语中上义词空缺和世界语中下义词空缺的原因,是词汇学家的任务,对于普通人来说,我们只关心语言的具体运用和表达。下面我们就来逐个看一看汉语中的这组下位动词是如何用世界语中的上位动词“porti”来具体表达的(材料来源:拙编《汉语世界语大词典》稿):

 

[gāng] …… ②<方>(抬) (pp du aŭ pli da homoj) kune porti ion pezan

[káng] ①(用肩承担) porti sur la ŝultro: ~枪 porti fusilon sur la ŝultro ……

[tiāo] …… ③(用肩膀担) porti per vekto: ~水 porti du sitelojn da akvo per vekto / ~着一担菜 porti du korbojn da legomoj per vekto / ~重担 preni sur sin pezan ŝarĝon [respondecon]

[tái] …… ②(扛) (pp du aŭ pli da personoj) porti: ~担架 porti brankardon ……

[hè] <书>①(肩杠) porti sur la ŝultro: ~锄 porti sarkilon sur la ŝultro ……

[dān] ①(挑) (pp unu persono) vektoporti: ~水 vektoporti du sitelojn da akvo ……

[bēi] ①(用脊背驮) porti sur la dorso [surdorse]; dorsoporti: ~一个小孩 porti bebon sur la dorso / ~上书包 surdorsigi la tornistron ……

[tuó] porti sur la dorso: 这头驴子能~三袋粮食。 tiu ĉi azeno povas porti tri sakojn da greno.

[fù] ①<书>(背) porti sur la dorso aŭ ŝultro: ~薪 porti brullignon sur sia dorso ……

[tí] ①(垂手拿着) porti ion per la mano (kun la brako pendanta): ~着手提箱 porti valizon per la mano

[kuà] ①(在小臂上挂东西) porti sur brako: ~着个篮子 kun korbo sur sia brako / ~着胳膊 brako en brako ②(肩上或腰里挂东西) baltee porti; porti ĉe la zono: 肩上~着照相机 baltee porti fotilon / 腰里~着左轮枪 havi revolveron ĉe la zono

[bào] ①(用手臂围住) porti ion en la brakoj; brakumi; enbrakigi; ĉirkaŭbraki; ĉirkaŭpreni; ĉirkaŭpremi: 手上~着一个孩子 porti bebon en siaj brakoj / 把小孩~起来 preni la infanon en siajn brakojn / 把人拦腰~住 kapti iun per la manoj ĉirkaŭ lia talio / 拳击手~住他的对手。 la boksisto ĉirkaŭpremis sian kontraŭulon. / 不要~住错误观点不放。 ne alkroĉiĝu al viaj eraraj opinioj.

[bān] ①(移动) transporti; movi; transloki: 把箱子~过去 transporti la kofron / 把桌子~走 formovi la tablon / ~掉绊脚石 forigi la faligan ŝtonon; sin liberigi de obstaklo / 把一部小说~上舞台 adapti romanon por la teatro [por prezentado sur la scenejo] ……


                                                                                             返回目录