世界语学习  

词汇和语法篇


关于并列复合句中各分句之间的关系

周光志

什么叫并列复合句?

由并列连词将两个或两个以上的在意思上相互关联而在语法上又互不依从的分句连在一起,这种句子叫并列复合句。

并列复合句中的各分句不是简单地放在一起,它们之间总是体现出某种关系,例如,或者是并列关系,或者是选择关系,或者是其他关系。这些关系,常见的有以下几种:

一、并列关系:前一分句和后一分句在意思上相互补充。分句与分句之间常用kaj, ankaŭ, kaj ankaŭ, kaj... kaj, nek, nek... nek等或用逗号、分号来连接。

1.La knabo spiras iom malfacile kaj la vangoj brulas.

这男孩呼吸有点困难、脸颊发烧。

2.Kaj pluvas kaj neĝas.

又在下雨,又在下雪。

3.Forpasis unu tago, forpasis ankaŭ la dua.

第一天过去了,第二天又过去了。

4Mi ne renkontis lin, nek lian fraton.

我没有遇见他,也没有遇见他的兄弟。

5Nek Esperanton ŝi lernis, nek la anglan lingvon.

她既没有学过世界语,也没有学过英语。

 

二、接续关系:前一分句所表示的动作发生后,紧接着发生后一分句所表示的动作。分句与分句之间常用kaj或用逗号、分号来连接。

1.Li malfermis la kaĝon, la birdo forflugis.

他打开笼子,鸟儿飞出去了。

2Mi malbutonumis kaj ŝi min ekzamenis.

我解开扣子,她给我检查了一下身体。

3La suno leviĝis; ni ekiris en la direkto al la urbeto.

太阳升起了,我们朝小镇方向走去。

 

三、递进关系:在前一个分句的基础上,后一分句对意思进一步加以发挥。分句与分句之间常用kaj,ne nur... sed (ankaŭ), des malpli, cetere等来连接。

1.Via opinio estas ĝusta, kaj mi ĝin aprobas.

你的意见是正确的,我赞成。

2.Kamarado Liu Feng ne diros al ŝi tian aferon, cetere tio estus neutila.

这样的事,刘枫同志不会告诉她,而且告诉了也是无用的。

3.Ne nur oni punis lin, sed li devis kompensi ankaŭ la faritan malutilon.

不仅对他进行了惩罚,而且他还得赔偿造成的损失。

4Mi ne aprobas vian projekton, des malpli mi vin helpos pri ĝi.

我不同意你的方案,更谈不上我会在这方面给你帮助了。

 

四、转折关系:在语义上,后一分句转折到与前一分句相反的方向。分句与分句之间常用sed,tamen, sed tamen等来连接。

1Koncerne teknikan scion, ni ankoraŭ multon ne komprenas, sed estas tute eble ellerni ĝin.

至于技术,我们有许多还不懂,但是完全可以学会的。

2Mi volis ŝlosi la pordon, sed mi perdis la ŝlosilon.

我本想锁门,可我把钥匙丢了。

3Mi invitis lin, sed tamen li ne venis.

我邀请了他,可是他没有来。

4Vi klopodis ja multe sed mi tamen ne estas kontenta pri via laboro.

你的确很卖力,但是我对你的工作并不满意。

5Ni devas lerni de ĉiuj landoj ĉion al ni utilan, tamen lerni de aliaj ne signifas kopii ĉion meĥanike.

世界各国对我们有益的东西,我们都应当学,但是学习别人并不意味着机械地全盘照搬。

 

五、对照关系:前一分句和后一分句所谈的内容或所表达的意思形成对照。分句与分句之间常用dum,dume, kaj, kaj dume等来连接。

1.Esperanto daŭre vivas, dum Volapuk jam longe estas mortinta.

世界语一直生存下来,而沃拉皮克语已经消亡很长时间了。

2.Lia patro estis honesta homo, dum li estas frippono.

他的父亲是个老实人,而他却是个骗子。

3Vi nur babilis, kaj dume mi laboris anstataŭ vi.

你光是聊天,而我却替你干活。

4La lango laboras, kaj la mano nenifaras.

光动口,不动手。

 

六、选择关系:对前后两个分局所提供的不同情况进行选择。分句与分句之间常用aŭ, aŭ... aŭ, jen... jen, ĉu... ĉu等来连接。

1.La ŝipo kuris sur rifon, aŭ ia alia malfeliĉo ĝin trafis.

这艘船不是触礁,就是遇到了什么其它不幸。

2.Aŭ ŝi perdis sian monujon, aŭ iu ĝin ŝtelis.

她的钱袋或许是她自己丢失了,或许有人偷去了。

3.Jen la junuloj kantis, jen ili dancis.

青年们时而唱歌,时而跳舞。

4.Ĉu li venos, ĉu li ne venos, ni ne plu atendos.

不管他来与不来,我们都不在等了。

 

七、推论关系:以前一分句表达的意思为依据,进行推论,得出后一分句的结论。分句与分句之间常用tial,sekve, do, nu等来连接。

1En la malnova Ĉinio, kiam la Flava Rivero breĉiĝis, multaj urboj kaj vilaĝoj dronis en inundo, tial antaŭ la Liberiĝo la rivero estis rigardata la sufero de Ĉinio.

在旧中国,黄河决堤时,许多城市和村庄淹没在洪水中,因此,解放前,这条和被看成是中国的灾难。

2Vi faris la eraron, sekve vi devas ĝin ripari.

你犯了错误,就应当改正。

3.Ĉiuj homoj devas morti, nu, Sokrato estas homo, Sokrato devas morti.

每一个人都是要死的,苏格拉底是人,因此苏格拉底也是要死的。

 

八、阐释关系:后一分句对前一分句的内容加以说明、进行解释。分句与分句之间常用nome,tio estas (t.e.), ĉar, ja等来连接。

1Mi bedaŭrinde ne revidos vin, nome mi devas forveturi morgaŭ.

可惜我再也不会见到你了,也就是说,我明天就得乘车离开了。

2Por esprimi direkton mi aldonas la finaĵon –n, t.e. la finaĵon, kiu signas la akuzativon.

为了表示方向,我们加词尾-n,这就是表示目的格的词尾。

3Ne timu, mi ja ne volas vin ofendi.

别害怕,我根本不想冒犯你。

4.Telefonu refoje posttagmeze, ĉar nun li forestas.

下午再来电话吧,他现在不在这里。

此外,分句与分句之间还可以表示其他关系,例如:

Ne kriu, aŭ mi vin batos!

在这个句子中,两个分句之间所表示的关系不属于上述八类中的任何一类,具有条件的意味。

这里,还应当指出的是:虽然不同的连词表达分句与分句间的不同关系,但有时,同一个连词用在不同的两个分句之间却可以表示不同的关系。如何判断两个分句之间的关系呢?在这种情况下,其主要依据是两个分句之间所表达的逻辑概念,而不是连词本身。以kaj为例,比较下面四个句子:

(1)    Laknabo spiras iom malfacile kaj la vangoj brulas.

(2)    Mi malbutonumis kaj ŝi min ekzamenis.

(3)    La lango laboras, kaj la mano nenifaras.

(4)    Via opinio estas ĝusta, kaj mi ĝin aprobas.

以上四个并列复合句中,各分句之间均由并列连词kaj连接,但却表示四种不同的关系:第(1)句说明,这男孩既“呼吸困难”,又“两颊发烧”,二者在语义上表达出相互补充的并列关系。第(2)句说明,kaj连接的是两个先后发生的动作,现解开扣子,紧接着检查身体,因此,这里表达的是两个动作的接续关系。第(3)句说明:一方面“光动口”,而另一方面“不动手”,因此,这里表示的是前后两个动作相互对照的关系。第(4)句说明,前一分句肯定“你的意见是正确的”,后一分句在此基础上加以发挥,进一步表示:“我赞成你这个意见”。可见,两个分句之间表示的是概念上的递进关系

                                             返回目录