世界语学习  

词汇和语法篇

 

反身代词si的一种特殊用法

 

                                                                                   王 崇 芳

   语法规则告诉我们,世界语中的反身代词“si”只用于第三人称,在句中反指行为的施动者。但是在某些特殊情况下,它在概念上却常和句子主语中的“ni”(我们)、“vi”(你们)相关联。例如:

Iuj el ni jam sin levis el la lito. 我们当中已经有一些人起身了。(请注意:句中使用反身代词si而不用ni)

Kiu el vi plenumis sian taskon. 你们当中谁完成了自己的任务?(请注意:句中使用了sian,指各人自己自己的任务。试比较:Kiu el vi plenumis vian tasko? 你们当中谁完成了你们的任务?请注意:句中用了vian,指共同的任务。)

Ĉiu el vi faris sian devon 你们当中每一个人都尽了自己的责任。(sian 指说话对方各自的责任)

Multaj el ni aŭdis tiun fabelon en sia infaneco. 我们当中许多人小时候听过那个故事。

Tiel estas la socio: la profesio, je kiu ĉiu el ni sin okupas, estas lia funkcio en la socio, kaj laŭ tio, ĉu li laboras diligente kaj konscience aŭ ne, li faras servon aŭ malutilon al la socio. 社会也是这样:我们每个人所从事的职业就是每个人在社会中的作用;他对社会有贡献还是对社会有害,取决于他工作是否勤奋、认真。(此句中的ĉiu el ni的反身代词不仅用si,而且后面还直接用人称代词li来代替ĉiu el ni。这就是为什么ĉiu el ni需要用si来作它的反身代词的理由。)

以上各句,都摘自拙编“ESPERANTO EN PRAKTIKO (MEZGRADA)”《世界语实用中级课本》的课文。由此我们可以得出结论:

当iu, ĉiu, kiu, multaj等词与el ni, el vi连用时,应把它们视作第三人称,反身代词也就应该用si。

为了进一步说明这一规则,下面再引一段莎士比亚戏剧中的台词。在这段台词中,剧中人直接用代词“li”来指称句子开头的“kiu el vi”。这就进一步说明了在上面所举的各句中为什么要使用反身代词“si”的理由:

Kiu el vi estas tiel servuta, ke li volus esti sklavo? Se iu, li parolu, ĉar lin mi ofendis. Kiu el vi estas tiel kruda, ke li ne volus esti romano? Se iu, li parolu, ĉar lin mi ofendis. Kiu el vi estas tiel malnobla, ke li ne amas sian patrujon? Se iu, li parolu, ĉar lin mi ofendis. 你们中有谁愿意自甘卑贱,做一个奴隶?要是有这样的人,请说出来,因为我已经得罪了他。你们中有谁愿自居化外,不愿做一个罗马人?要是有这样的人,请说出来,因为我已经得罪了他。你们中有谁愿意自处下流,不爱他的祖国?要是有这样的人,请说出来,因为我已经得罪了他。(这几句话出自莎士比亚名剧《裘力斯• 凯撒》第三幕第二场中勃鲁托斯(Brutus)对罗马市民的一段独白。)

本文所说的这一反身代词的特殊使用规则还可以在柴门霍夫的译作中得到证明。请看下面三个摘自柴门霍夫著作中的例句:

Ne forgesu, ke Esperanto estas ne sole simpla lingvo, kiun ĉiu el ni uzas nur por siaj propraj bezonoj, sed ke ĝi estas grava socia problemo, ke, por atingi nian celon, ni devas konstante propagandi nian aferon kaj zorgi pri tio, ke la mondo havu estimon kaj konfidon por ĝi. (el La Parolado de L. L. Zamenhof antaŭ la Oka Kongreso Esperantista en Krakow en la 11a de aŭgusto 1912)
请不要忘记,世界语不仅仅是一种我们每个人为自身需要所使用的语言,而是一个重大的社会问题;为了达到我们的目标,我们应当经常宣传我们的事业,而且要努力让世人对它尊敬和信任。(柴门霍夫于一九一二年在克拉科夫举行的第八届世界语者大会上的讲话)


Samideanoj! La antikva pola ĉefurbo, en kiu ni kunvenis, pretigis por ni gastaman akcepton, faris multe, por honori nian aferon kaj por agrabligi al ni nian restadon dum la kongreso. Mi esperas, ke, revenante en sian hejmon, ĉiu el vi kunportos kun si plej bonan rememoron pri tiu lando kaj urbo, kiujn la plimulto el vi ĝis nun verŝajne tre malmulte konis. (el La Parolado de L. L. Zamenhof antaŭ la Oka Kongreso Esperantista en Krakow en la 11a de aŭgusto 1912)
同志们!我们聚集在古老的波兰首都,它好客地接待了我们,而且为了给予我们事业以荣誉,为了使我们在大会期间起居舒适,它做了大量的工作。我希望,你们大家在回去的时候,能带走对这个国家和城市的最好印象,尽管直到现在你们大多数人也许对这个国家和城市似乎不大了解。(柴门霍夫于一九一二年在克拉科夫举行的第八届世界语者大会上的讲话)

Sed kiam ĉiu el ni devos ellernadi nur unu fremdan lingvon (kaj ankoraŭ tre facilan), ĉiu el ni havos la eblon ellerni sian lingvon funde, kaj ĉiu lingvo, liberiĝinte de la premado de multaj najbaroj kaj konservinte plene por si sola ĉiujn fortojn de sia popolo, disvolviĝos baldaŭ plej potence kaj brile. ( el ESENCO KAJ ESTONTECO DE LA IDEO DE LINGVO INTERNACIA, Zamenhof)
但是,当我们都只要学习一种(而且是极易学的)外国语时,我们都有将有可能透彻地学会本国语,而各种语言从众多邻居的挤压中解脱出来,为自己完整地保存了本民族的一切力量,不久就将发展得极其强大而光彩夺目。(柴门霍夫,《国际语理想的本质和前途》)
 

                                                                                             返回目录