世界语学习  

翻译研究

Prelego de D-ro Seán O’ Riain , Prezidanto de Eŭropa Esperanto-Unio

            欧洲世界语联盟主席 斯安· ·里艾博士的演讲

        

                                         梁梓明   2009-11-23

                    

 

Estimataj Gesinjoroj, karaj geamikoj,

尊敬的女士们、先生们,亲爱的朋友们:

Unue mi diros kelkajn vortojn irlande por substreki la gravecon de lingva diverseco en Eǔropo. Ni neniam forgesu tion. 

我先用爱尔兰语说几句话,以此来强调欧洲语言分散的严重性。我们对此绝勿忘记。

 

Irlande爱尔兰语)Is mór trua nach féidir liom teacht go Karlovo don chomhdháil ríthábhachtach a d’eagraigh sibh. Gabhaim buíochas ó chroí leis an gCoiste Eagrúcháin as an gcuireadh. Tá súil agam go mbeidh comhdháil úsáideach thaitneamhach agaibh, a rachaidh chun tairbhe Esperanto agus do chomh-chearta teanga sa Bhulgáir agus san Eoraip.

 

(Tra duko翻译):  Mi ege bedaŭras, ke mi ne povis veni al Karlovo por ĉe-esti vian tre gravan

seminarion.  Mi elkore dankas vin pro la invito, kaj esperas ke vi havos agrablan seminarion,

kiu multe profitos kaj al Esperanto kaj al lingva justeco en Bulgario kaj en Eŭropo.)   

我极为遗憾,我未能来卡罗维发利(Karlovo)出席你们很重要的学术会议。

我由衷感谢你们之请,并望在保加利亚及在欧洲既对于世界语亦对语言公平性益受甚多的此会议

获得令人愉快之结果,

Mi intencas mallonge

我打算简述:

 

1)      mencii kelkajn interesajn lastatempajn lingvopolitikajn evoluojn en EU;

    提及若干有趣、最近时期语言政治在欧洲发展的问题;

2)      priparoli kiel Esperanto povus pliefikigi la Eǔropan Union kaj kontribui al ties integriĝo;

   讨论世界语如何能让欧盟更有效及对其贡献更完整;

3)      proponi konkretajn agadojn;

    提些更具体的行动建议;

4)      fini per poemo pri Ludoviko Zamenhof, kies 150-jariĝo okazos la 15-an de decembro 2009. 

   20091215日柴门霍夫150年诞辰的诗来结束本发言。

 

1. Lastatempaj Lingvopolitikaj Evoluoj en EU

最近时期语言政治在欧洲发展的问题

a)      Publikigo de la libro A Concise Encyclopea of the original literature of Esperanto[1][1][2], fare de D-ro Geoffrey Sutton, Mondial, Novjorko.

   纽约 遍及世界 格噢弗雷·苏屯博士(Geoffrey Sutton )的《世界语原作文学简明百科》一书的发行

Ĉar unu el la ĉefaj argumentoj de kontraǔuloj de Esperanto estas ties tiel-nomata “manko de kulturo”, endas montri kiom Esperanto kontribuas al la interkultura dialogo, kaj tiu libro estas solida pruvo de la ‘kultureco’ de Esperanto.  Tiu argumento neglektas la interlingvisikan esploradon, ekzemple la verko de D-ro Blanke pri la 28 etapoj tra kiuj Esperanto iris survoje de projekto al vivanta lingvo – unu el ili estis, ĝuste, “originala kulturo”.[2][2][3] 

   因为世界语反对派的主要论证之一是,那些被称作“文化欠缺”之人,必须要指出世界语对文化对话所做那么多的贡献,而且此书是世界语“文化”之有力证明。那一论证忽视语际语言学的研究,如Blanke博士关于世界语在半路所经过的28个阶段,从方案到活生生的语言——其中之一正好是“原作文化”。

 

b)      Publikigo de la libro Komuna Europa Referenckadro por lingvoj[3][3][4] en EO. 

   世界语版的欧共体语言参考情况一书的发行

 

Tio aparte gravas ĉar per ĝi la Konsilio de Europo agnoskas Esperanton samnivele kiel aliaj vivantaj lingvoj.  Mi forte rekomendas al vi aĉeti tiun libron, kaj almenau submetiĝi al la lingva ekzameno, au chi-tie en Herzberg, au dum la UK julie.

    那特别的重要,因为通过它欧洲委员会承认世界语具有如同其他活生生语言一样的水平

我强烈推荐你们在此或在国际世界语大会期间买此书,至少适应于对该语言的审查。                 

c)      EP-elektoj:  Gravas ke EDE partoprenis la ekektojn en Germanio, kaj ne nur en Francio, kaj ke nia Nobelpremiito, Prof. Reinhard Selten, okupis la unuan lokon en Germanio.  Pro tiu partopreno, pli ol 64 milionoj da germanaj voĉdonantoj vidis la vorton “Esperanto” sur la balotoj, kaj la amaskomunikiloj multe raportis pri nia lingvo.  Kiel vi scias, EEU estas politike neutrala, ni rekomendis al Esperantistoj aktiviĝi politike, aŭ en EDE aŭ iu alia politika partio. 

   欧洲议会选举  重要的是,欧洲民主世界语在德国参加了选举,在法国也如此;我们的诺贝尔奖得主雷哈尔德·.瑟尔腾教授(Prof. Reinhard Selten在德国得了第一名。由于参与,6400万的德国选民在所有的投票处看到了“世界语”一词,而且很多通讯物对于我们的语言给了诸多之报道。正如你们所知,欧洲世界语联盟在政治上是中立的,我们力劝世界语者们要在政治上或在欧洲民主世界语组织或在某一政党里积极主动。

 

d)      Europa Parlamento, 14 julio 2008:  Diskuto:  “Esperanto: amiko au malamiko de plurlingveco?”

    欧洲议会2008714日讨论:“世界语:若干语言性之敌或友?”

Pro la tragika morto en trafikakcidento la 13 julio de Prof. Bronislaw Geremek, pli ol duono de la diskuto estis por honorigi Geremek mem.  Sed, ege signifika estas, ke la lasta mesagho de Geremek, vicprezidanto de Europa Parlamento, al sia 874 gekolegoj en la Parlamento, estis invito al diskuto pri Esperanto.

    由于布洛尼斯瓦夫 格列梅克教授(Bronislaw Geremek713日因交通事故惨死,多半的

讨论都是关于洛尼斯瓦夫本人荣誉之事宜。但是,极为有意义的是,欧洲议会副会长洛尼斯瓦夫

的最后文告,是他在该议会里的874名同事,都被请来讨论有关世界语的内容。

e)      Formala propono de Slovakio diskuti EU-lingvopolitikon je la inter-registara nivelo. 

    斯洛伐克正式的提议在政府层次上讨论语言政策问题

La propono venis la 26-an de marto 2007 en letero de slovaka vic-ĉefministro Čaplović al siaj kolegoj en ĉiuj 26 aliaj EU-registaroj kaj al ĉiuj anoj de la Europa Komisiono.  Li alkroĉis al sia letero la konkludojn de la bratislava konferenco de novembro 2006 - la unuan fojon ke EU-registaro (Slovakio) organizis konferencon kie Esperanto rolis kiel unu el la plenrajtigitaj laborlingvoj.

此提议来自2007326斯洛伐克副总理查洛维奇(Čaplović给欧盟所有26个政府的同事,也给欧洲委员会所有委员的信中。200611月,在布拉迪斯拉市由欧盟政府组织的第一届大会上他给此信附上了结论,世界语作为所有全部授权的工作语言之一起了作用。

f)         Profesoro Selten en la Europa Parlamento:

瑟尔腾教授(Selten)在欧洲议会

 La 9-an de majo 2007 dum evento por honorigi europajn nobelpremiitojn en la Eǔropa Parlamento, la germana nobelpremiito profesoro Reinhard Selten multe laǔdis la ne-imageblan sukceson de la EURO, kaj malferme proponis Esperanton kiel unuan lernindan fremdan lingvon en kelkaj membroŝtatoj por plibonigi la lingvolernadon, kaj por plifortigi eǔropan identecon.  Laǔ li, la dominado de iu ajn nacia lingvo estas neakceptebla.[4][4][5]  Profesoro Selten nuntempe gvidas la liston de EDE en Germanio la elektoj al la Europa Parlamento venontsemajne. Pro li, milonoj da germanoj vidas la vorton “Esperanto” unuafoje.  Ni deziru al lia kaj al EDE bonan ŝancon!

 

  200759日,欧洲议会举行欧洲诺贝尔奖得主殊荣活动时,德国的诺贝尔奖得主雷哈尔德 ·瑟尔腾教授(Prof. Reinhard Selten甚多地称赞了欧洲取得了不可想象的成功,并且公开地提议把世界语作为若干成员国要学的第一外语,以便改善语言的学习,增强欧洲的同一性。据他看,任何民族语言的统治都是不可接受的。瑟尔腾教授当时负责欧洲民主世界语在德国的欧洲议会下周选举事务。由于他,数百万的德国人第一次看到了“世界语”这个词。我们祝愿他和欧洲民主世界语组织走运。

g)      Oktobre 2005 okazis io tre grava por la estonto de la lingvoj de Eǔropo:  publikiĝis la raporto GRIN[5][5][6], de eminenta svisa ekonomisto de la Universitato de Ĝenevo, kiu klare kaj science montris ke la nuna internacia pozicio de la angla lingvo

   kontribuas almenaǔ € 17 miliardojn jare al la brita ekonomio.[6][6][7]  Alivorte la 88% de EU-civitanojn kiuj denaske parolas aliajn lingvojn subvencias Brition jare per trifoje la fama brita EU-buĝeta rabato. Indas substreki ke tiu monkvanto estas nur 75% de la tuta monkvanto kiun Britio gajnas, ĉar Profesoro Grin kalkulis proksimume kiom da mono donas la dominado de la angla, kaj deprenis sumon kiun donas la “natura altireco” de la angla. Kiel reago al tio, la germana EP-ano Michael Gahler postulas malpliigon de la britaj kaj irlandaj civitanoj kiuj laboras por EU institucioj, por kompensi ilian avantaĝon pro la kreskanta uzo de sia gepatra lingvo kiel lingua franca de EU.   Sed eble eĉ pli grava ol tio, pro la nuna economía krizo, estas la alia konkludo de Grin:  pro manko de rolo por neutrala europa lingvo kiel EO, la 27 EU-landoj perdas €25 miliardojn jare. 

 

200510月,举行了某一欧洲语言的将来重大活动:公布了格林(GRIN)的报告,该报告来自于日内瓦大学一位优秀的瑞士经济学家。他明确而又科学地指出,英语的第一国际地位每年给英国的经济至少170亿英镑的贡献。换言之,88%从出生日起说其他语言的那些欧洲公民,每年都要用众知的不列颠欧洲预算所提供的优惠给英国三次补助。值得强调的是,此金钱的数量只是英国得到其全部总额的75%,因为GRIN教授大概计算英语的统治要去了那么多的钱,夺去了英语的“自然诱惑性”所给的数额。正如德国的欧洲议会委员米豪·伽列尔(Michael Gahler所反映的,要求减少在欧盟机构工作的英格兰人和爱尔兰人,如同欧盟的法语那样,由于其父母语增大的使用,而以此来抵消他们的优势。但是,由于此刻的经济危机,比这甚至更重要的,是格林(GRIN)的另一种计算:由于缺乏像世界语那样中立的欧洲语言,欧盟27个国家每年损失250亿的英镑。

  

h)      Ne plu lastatempa, sed valoras substreki:  En Februaro 2002 Britio decidis ke ĉiuj lernantoj je la aĝo de 14 rajtas ĉesi lerni iun ajn fremdan lingvon.  Tio signifas ke, ĝuste kiam pli da lernejoj en aliaj landoj volas fari interŝanĝojn kun lernejoj en Britio, la britaj lernejoj malpli emas. 

  不再是最近的,但值得强调的,20022月,英国决定每一个年龄从14岁起的学生,有权参加学习任何一门外语。这意味着正好当其他国家更多的学校想要和英国的学校交流的时候,所有的英国学校就不来劲了。

 

i)        La nombro de artikoloj en Esperanto en la reta enciklopedio “vikipedio” pligrandiĝis jam al pli ol 114,000.[7][7][8]  El la 266 lingvoj en kiuj ekzistas vikipedio, Esperanto estas la 22ª pli granda.

  世界语文章的数目在《维基百科》《vikipedio》里变得更大了,已经有超过114,000篇的文章了。在《维基百科》(vikipedio266种语言中,世界语占排在第22位。

 

j)        En 2004 publikiĝis la nemalhavebla libro de profesoro Robert Phillipson, “English-only Europe?” (Routledge).  

      2004年发行的罗勃特 菲利浦生教授(profesoro Robert Phillipson的不能没有的书《英语只在欧洲?》

 

3. Kiel Esperanto povus pliefikigi la Eǔropan Union kaj kontribui al ties integriĝo?

世界语如何能够让欧盟更有效及对其贡献更完整?

Almenaǔ trimaniere:

至少三种方式:

1)      pli justa lingva sistemo.  Ne plu estus vivolongaj, nemeritaj privilegioj, kiel donas la nuna dominado de la angla.   

比较公正的语言体系。像英语的第一统治所给的那样,不再是生命漫长的,不应得的优先权。

2)      pli facila lingvolernado, pro la lernfaciligaj ecoj[8][8][9] de Esperanto, kaj do pli efika komunicado kontinentskale. 

较为容易的语言学习,由于世界语学习的方便性,那么就更有效地在洲里交流。

3)      plifortigo de eǔropa identeco. La angla aǔ la hispana ne povas doni tion, pro la ekstereǔropeco de la granda plimulto de denaskuloj de tiuj lingvoj.  La franca, germana, itala, aǔ pola povus doni ĝin, sed ankaǔ io ajn el ili same donus maljustan avantaĝon al denaskuloj.    

欧洲同一性的增强。英语或西班牙语不能给予同一性,那是由于那些语言大多数自出生者为欧洲外部性之故。法语、德语或波兰语或许能给予同一性,然而他们同样会给出生者以不公平的利益。

 

Ĉar la unuaj du kialoj estas jam konataj kaj akceptataj de Esperantistoj, mi iom diskutos la trian manieron, kiu estas pli kontroversa inter ni.  Multaj samideanoj estas forte tutmondistaj, kaj ne alte taksas ian rolon por Esperanto en la plifortigado de eǔropa identeco.  Sed teoriaj debatoj pri tio povas esti iom sensenca.  Kiel ni imagas mondvastan akcepton de Esperanto?  Ĉu ni pensas ke estos samtempa akcepto en multaj landoj?  Tio estas ege malverŝajna.

因为先前的两个原因已经是被世界语者们认识和被接受的,我将讨论在我们之间较为不同的第三个方式。很多志同道合者在力量上是全世界主义者的,而却没有对世界语在欧洲同一性的加强做高度地评价。 但是,关于这一道理上辩论可以是科学一点的。我们如何想象世界语得到广阔世界的接受呢?我们考虑在许多国家同时接受吗?那是极为不真实的。

Ni komparu iomete kun la metra sistemo, kiu ja havas komunajn punktojn kun Esperanto.  Unue la sistemon oficiale akceptis post-revolucia Francio en 1791.  Dum la postaj du jarcentoj iom post iom aliaj landoj akceptis la metran sistemon, ĝis la nuna situacio kiam nur tri landoj ankoraǔ ne akceptis ĝin:  Usono, Liberio kaj Myanmar.  

我们来把与世界语有着共同点的度量体系做一点点的比较吧。首先,1791年大革命后,法兰西正式接受了该体系。在后来的两个世纪中,一些国家也接受了该体系。直到如今,仍然有三个国家没有接受它:美国、利比亚和缅甸

Se EU donus rolon al Esperanto, kaj aliaj mondpartoj ne, tiam Esperanto devige ekesprimus eǔropan identecon.  Kaj se ne-eǔropanoj ne ŝatas tion, la rimedo estas atingi oficialan rolon por Esperanto en la propraj landoj.

 假设欧盟把这一作用给了世界语,而世界的其他地方却不给,那时世界语被迫始于表达欧洲的同一性。如果非欧洲人士不喜欢,对于世界语而言,此补救方法就只能在自己国家里达到正式作用的目的。

4. Kian rolon Esperantistoj povus ludi en la antaǔenigo de Esperanto en EU?"

在欧盟世界语者们在世界语的推进中起到怎样的作用呢?

Praktika Agado

实际行动

   La EU multfoje kaj en pluraj dokumentoj garantias la samrajtecon de civitanoj, sed la praktiko de EU ne respektas la lingvan samrajtecon.  Do, la nuna prioritata agado por EEU estas

欧盟多次并在好几份文件里保证公民有相同的权利,但是欧盟的实际做法却没有尊重这一语言的同等权利。那么,对于欧洲世界语联盟第一个优先的行动就是

1)      aparte dum la nuna financa kaj ekonomic krizo, uzi la GRIN-raporton por montri la praktikajn financajn sekvojn de tiu manko de samrajteco. 

      单独在第一个财政和经济危机期间,用格林的报告来指出同等权缺乏实际财务的发生。

2)      Diskonigi kiom eble plej vaste la saĝan eldiron de nobelpremiito Profesoro Reinhard Selten en la Eǔropa Parlamento la 9-an de majo 2007. 

      尽可能广泛地传播诺贝尔奖得雷哈尔德·瑟尔腾教授(Prof. Reinhard Selten20075月在欧洲议会的明智表白。

3)      Verki artikolojn por Vikipedio en Esperanto, por ke ĝi atingu 130,000 artikolojn dum 2009, kaj por ke ĝi denove estu inter la 20 plej grandaj lingvoj de Vikipedio.  Ĝi nun estas en la 22ª loko – dum la lasta congreso de EEU en 2007, EO havis la 15-an lokon. 

用世界语给《维基百科》(Vikipedio)网写文章,以致它在2009年达到130,000篇文章,使其

重新成为该网排行在第20位最大的语言。

4)      Ĉiam altiri atenton al la lernfaciligaj ecoj de Esperanto[9][9][10], kaj ties ebla kontribuo al la plibonigado de lingvolernado kaj tiel al la protekto de plurlingveco. 

    每时都要引起人们对世界语易学性的注意,既对语言学习改善可能的贡献,又确保语言的多样性。

5. Ni Laŭdu lin, de Kálmán Kalocsay

  我们要赞扬他——出自卡尔门 卡洛兹赛(Kálmán Kalocsay )之作

 

Post kelkaj monatoj, la 15-an de decembro, ni festos 150 jarojn ekde la naskiĝo de Ludoviko Zamenhof.  La sekva poemo estas de la verŝajne plej eminenta poeto kiu verkis en EO dum la unua jarcento de nia lingvo, Kálmán Kalocsay. Ĝi klare substrekas la surdemutecon de la homaro, kaj la neceso, kiun ankaŭ substrekis Umberto Eco, alparoli la homaron konkrete pri la vivo de Zamenhof, kaj pri lia senĉesa laboro por sia idealo de pli paca kaj harmonia homaro.  Povas okazi ke ili eĉ aǔkultus nin. 

几个月之后,也就是1215日,我们将庆祝柴们霍夫诞辰150周年。下面这首诗好像是出自一位卓越的诗人卡尔门 卡洛兹赛(Kálmán Kalocsay)在欧洲我们语言100周年期间之作。诗歌就人类聋哑问题做了明确的强调,Umberto Eco也强调其中之必要,既向人类具体讲了有关柴们霍夫的生活,又讲了他为人类和谐与更和平的理想不停工作的情景。有可能,他们甚至在听着我们呢。

 

Memora fest’ .. dolora fest’               纪念节,痛心之日,

Funebre ni solenas...                         我们悲痛地在哀悼,

Ho, flugis for la flam’ de l’kor           啊,心中火焰飞离,

 Kiun ni larme benas.                       我们以泪在祝福其。

 

Nun nek kanon’  kun tondra son’    如今既无雷般之鸣,

Nek sonoriloj festas..                      亦无铃声给的贺庆,

Nur batsonor’ de nia kor’               只有我们的心跳声,

Pri la solen’  atestas.                       证实着此肃穆场景。

 

En vastas mond’  malgranda rond’ 大世界的小团体里

Ja estas ni, la fratoj,                       确实有我们的兄弟,

Sed kun potenc’ en sankta senc’    但在神圣的意义上,

Kuniĝas la korbatoj..                     激情的力量在聚集。

 

Ho, kunsonor’  de nia kor’!           啊,我们共鸣之心,

Funebru la  Benatan,                     要哀悼这位赐福星,

Per kies am’,  jen, flagra flam’. 用其爱,瞧,闪烁之火焰,

Kunfandis rondon fratan..              融合了兄弟的团群。

 

Estingis sin la flam’ de l’ sin’,         内心火焰熄灭自己,

Plu arde ĝi ne hardas,                    白热中它不再淬硬,

Sed jen la Verk’, ĝi malgraŭ ĉerk’  但那作品,不管消逝,

Kaj malgraŭ frostoj – ardas!           尽管严寒,勃勃生机。

 

Ĝin vartu ni, ho, ardu ĝi,                 照顾它吧,啊,它要热炽

Ke el malgranda sfero                    出自那小小的领域,

Post vintra frost’ la Pentekost’.       寒冬之后的降灵节,

Alvenu sur la Tero,                        要来到这一大地上,

Kaj en kompren’, eterna ben’       在理解、永恒祝福中,

Fratiĝu mondo tuta...                    全世界都要成为兄弟...,

Ni laŭdu Lin, ke aŭdu nin              请聋哑的人类听着吧,

Homaro surdemuta!                      我们要赞扬他!


                                                                                                                                                                        返回目录